Homilie Pater Piet Hoornaert 22 maart 2026 : 5de zondag van de Veertigdagentijd A

OPENINGSWOORD

Voor catechumenen is de veertigdagentijd heel bijzonder. 
Deze personen bereiden zich namelijk intens voor op de paasnacht 
en dringen steeds dieper door 
in de betekenis van hun christelijk doopsel. 

In de lezingen van deze 5e zondag ontdekken ze 
Jezus' macht over de dood. 
Zoals Jezus zijn vriend Lazarus wegroept uit het graf, 
zo zal Hij ook de catechumenen uit het water van de doop roepen 
en zullen ze herboren het nieuwe leven instappen.

Ook voor ons reeds gedoopte christenen 
is de veertigdagentijd een periode 
waarin we het waardevolle van ons doopsel herontdekken. 

Laten we opnieuw doopleerlingen worden 
en ons helemaal openstellen voor Jezus' woorden. 
Hij wil ook ons tot leven roepen en leven geven.

KYRIE-LITANIE

Mijn hart zoekt naar U.
Bij U vind ik vergeving.
Heer, ontferm U over ons.

Op U stel ik mijn hoop.
Op uw Woord vertrouw ik.
Christus, ontferm U over ons.

Gretig zie ik naar U uit, 
meer dan wachters naar de morgen. 
Heer, ontferm U over ons.

V. Moge de barmhartige God zich over ons ontfermen, 
onze zonden niet langer gedenken 
en ons geleiden naar het eeuwig leven.

HOMILIE  

Joh 11,1-45 

De evangelies van de drie opeenvolgende zondagen in de Veertigdagentijd zorgen voor een climax. Onder de vele verlangens van een mens, kiest de evangelist Johannes er drie uit: het verlangen naar levend water, de nood aan licht, de hoop op leven. Hij geeft daarmee aan dat Jezus een antwoord is op deze fundamentele verwachtingen. Zondag na zondag, zetten de doopleerlingen langs deze weg zo hun stappen naar Pasen. 

Na de ontmoeting met de Samaritaanse bij de put van Jacob, daarna deze met de blinde man aan de vijver van Siloam, staat Jezus deze vijfde zondag bij het graf van zijn vriend Lazarus. Hij zegt van zichzelf dat Hij de verrijzenis is en het leven. In de opbouw van het vierde evangelie is dit verhaal van de opwekking van Lazarus het laatste van de zeven tekenen en werken van Jezus tijdens zijn leven. 

De terechte hoop dat Gods liefde reikt tot over het graf heen. 

Je kunt je gemakkelijk inleven in het verhaal. Wanneer iemand ziek is, lijdt de familie en voelen vrienden mee. Familie kan ontgoocheld zijn wanneer vrienden dan wegblijven en geen teken geven van meeleven. Wanneer een geliefde sterft, is er droefheid in het gezin en de familie. Buren en bekenden leven mee in de rouw. Geleidelijk kan het verdriet keren en vinden mensen vanuit hun geloof een houding van hoop. Ze hopen terecht dat Gods liefde reikt tot over het graf heen.  

Martha en Maria rouwen en zijn bedroefd. Martha vertrouwt erop dat haar broer zal verrijzen op de laatste dag. Zij is tegelijkertijd nuchter en zakelijk. Zij aanvaardt dat haar broer is gestorven en weet dat er op de vierde dag na het overlijden geen sprake meer kan zijn van leven. De dood is dan onherroepelijk. 

Haar zus Maria zegt minder. Zij was ervan overtuigd dat Jezus de dood van haar broer had kunnen tegenhouden. “Heer, als je hier waart geweest dan was mijn broer niet gestorven.” 

De vierde dag is de dood onherroepelijk. 

Op de vierde dag, wanneer de dood onherroepelijk is, wordt het onmogelijke mogelijk. Jezus leeft mee met het leed van de zussen van Lazarus. Hij weent omdat hij van Lazarus heeft gehouden. Hij gaat naar het graf en staat met zijn groot vertrouwen in zijn Vader tegenover de dode vriend. Na het gebed tot zijn Vader spreekt Jezus tot de dode: “Lazarus, kom naar buiten.” Jezus geeft dan de opdracht om Lazarus te ontdoen van de windels en de doeken. 

Wat heeft Lazarus toen gezegd? Het staat nergens geschreven. Johannes geeft aan dat er zes dagen later een feest was ter ere van Lazarus en dat veel Joden toen naar Bethanië waren gekomen, waar Lazarus met zijn zussen woonde. Zij kwamen niet zozeer omwille van Jezus, maar om Lazarus te zien die hij uit de doden had opgewekt.

Een doorkijk op de begrafenis van Jezus zelf. 

Ondertussen richt de evangelist Johannes ons al op een ander graf, dit van Jezus zélf. Want tijdens deze maaltijd, die zes dagen later plaats had, heeft Maria de voeten van Jezus gezalfd. Het huis hing vol van balsemgeur. Jezus duidt het gebaar van Maria. Hij zegt dat zij dit zalvend gebaar stelde, in het vooruitzicht van zijn eigen begrafenis. Hoezo? Zal Jezus die andere mensen doet opstaan dan zélf moeten sterven? Heel het verhaal van Lazarus is een aanzet tot de belijdenis dat Jezus de Verrijzenis is en het Leven, over élke dood heen. 

Waar mensen kwaad zijn op Lazarus omdat hij niets heeft gezegd, nadat hij uit het graf kwam en daarmee het hele verhaal afschrijven, zijn wel andere personen. Zo iemand is de bekende Russische roman-schrijver Dostojewski uit de 19e eeuw. Hij is dankbaar om dit unieke Bijbelverhaal. Hij gelooft zowel in de echtheid van het verhaal als in zijn symbolische betekenis. 

Hij vertelt in zijn roman “Schuld en Boete” over een zekere Raskolnikov. Deze man beging een dubbele moord. Gekweld door zijn misdaad gaat hij naar zijn vriendin Sonja en vraagt haar het verhaal voor te lezen van de opstanding van Lazarus. Het aanhoren van dit verhaal van Lazarus is een keerpunt in zijn leven. Hij aanvaardt de straf voor zijn daden en gaat naar een strafkamp in Siberië. 

Heer, die Gij liefhebt, is ook ziek. Heer, bevrijd ons.

Lazarus, van wie we niet weten óf en wàt hij eventueel gezegd heeft na zijn opwekking, kan ons wél aanzetten om - op onze beurt - een ander soort graf te verlaten. Want “er zijn wel àndere Lazarussen in jullie midden”, schreef bv Origines, de geleerde theoloog uit de 3e eeuw, scherp. 

Hij en andere auteurs denken dan aan het morele kwaad dat in ons steekt, dat we kunnen koesteren en waaraan wij ten onder gaan. Wanneer wij Lazarus ontmoeten en zien wat óns ontbreekt, mogen we samen met zijn zussen tot Jezus zeggen: “Heer, die Gij liefhebt, is ook ziek. Heer, bevrijd ons. Maak ook de banden los waarmee wij aan zo veel vastzitten”. 

Het tafereel van de opwekking van Lazarus wordt afgebeeld op sarcofagen. Zo noteert Paus Benedictus XVI in zijn Encycliek over de hoop: “Aan het einde van de derde eeuw komen we voor het eerst in Rome, op een kindersarcofaag, in verband met de opwekking van Lazarus, de gestalte van Christus tegen als de ware filosoof, die in de ene hand het evangelie, in de ander de reisstaf van de filosoof houdt.  

Jezus is de échte leermeester van het leven. 

Met zijn staf overwint Hij de dood; het evangelie brengt zo de échte waarheid, waarnaar de rondtrekkende filosofen tevergeefs gezocht hebben. In dit beeld, dat zich daarna lange tijd in de sarcofagenkunst gehandhaafd heeft, wordt aanschouwelijk wat zowel ontwikkelde als eenvoudige mensen in Christus vonden: Hij zegt ons wie de mens werkelijk is en wat hij moet doen om waaràchtig mens te zijn.  

Christus wijst ons de evangelische weg en deze weg is de waarheid. Hijzelf is zelfs beide: hij is waarheid én daarom ook het leven, waar wij allen naar uitzien. Hij wijst ook de weg over de dood heen; alleen wie dàt kan, is een werkelijke leermeester van het leven”. 

In het evangelie zijn er drie verhalen van dodenopwekking. Je mag ze telkens zien in het licht van de verrijzenis van Jezus. Het dochtertje van de synagoge-overste Jaïrus, de opwekking van de zoon van de weduwe van Naïn en deze van Lazarus in Bethanië: deze doden werden opwekt tot het verder zetten - in feite - van hetzelfde aardse leven als voorheen.  

Doorheen heel het vierde evangelie staat deze klare boodschap dat Jezus leven geeft. Maar bovendien schenkt hij ons - over onze toch eens aardse dood heen - zelfs werkelijk het eeuwig leven; en dit dankzij zijn verrijzenis uit de dood. Want als je gelooft in Jezus ontspringt in jou een bron van levend water. Wie gelooft, ontvangt het licht van de waarheid. Als je in Jezus gelooft, ontvang je bovendien ééuwig leven.
 

VOORBEDEN 

V. Samen met Marta en Maria spreken we onze noden uit 
en durven we te hopen op Gods Geest die leven geeft. 
Laten we vol vertrouwen bidden.
 
Lector 

1. Om Gods Geest over allen
die werkzaam zijn in de Katholieke Kerk. 
Dat ze getuigen van de verrijzenis van Jezus 
en hoop geven aan wie moedeloos zijn ... 

2. Om Gods Geest over allen die ons land besturen. 
Dat ze aandacht schenken aan wie doodgezwegen worden 
en beslissingen nemen die mensen nieuwe kracht geven ... 

3. Om Gods Geest over allen 
die in de paasnacht gedoopt worden. 
Dat ze zich helemaal openstellen voor de Heer Jezus
die hen uit de dood wil optillen tot nieuw en eeuwig leven ... 

4. Om Gods Geest over allen die rouwen en verdriet hebben. 
Dat ze een schouder vinden om hun verdriet te uiten, 
en ontdekken dat het christelijk geloof 
troost en perspectief biedt ... 

5. God, 
u blijft ook vandaag jonge mensen roepen
tot het priesterschap en het religieus leven.
Open hun hart en hun ogen,
Maak hen besluitvaardig. 
Want de mensheid heeft u echt nodig.
De Kerk heeft die flinke apostelen 
voor deze tijd dringend nodig ...

V. Liefdevolle God,
Gij spreekt woorden van eeuwig leven. 
Roep ons weg uit de duisternis en maak ons leven nieuw.
Wij vragen het U door Christus, onze Heer.